dood aan ambtenaren?
In het nieuws was de exorbitante boetes die voor vermeende fraude worden uitgeschreven aan mensen die een uitkering ontvangen. Een vrouw werd genoemd die een kleine vijftigduizend euro aan het UWV moest overmaken wegens teveel ontvangen toeslagen, waarvan een kleine twintigduizend boete, terwijl iedereen het erover eens was dat ze niet moedwillig had gefraudeerd.
Gemeenten zijn tegenwoordig verantwoordelijk voor de bijstandsuitkeringen, en dus werd een gemeentelijk ambtenaar ten tonele gevoerd die het ook heel erg vond maar zei dat ze wel moesten.
Toen sloeg ik op tilt.
Ik weet dat ik kritiek krijg voor de analogie die ik nu ga maken, maar helaas gaat die volledig op, hoe cliché die ook is. Maar als we duur verworven standpunten uit het verleden in ere willen houden, consequent willen zijn en eerlijk, dan moeten de leidinggevende ambtenaren van deze ellende de doodstraf krijgen.
Laat me dat uitleggen.
Ik ga zondermeer uit van de goede bedoelingen van deze ambtenaren. De man zei letterlijk dat hij slechts de wet uitvoerde en dat hij daartoe verplicht was.
Nu gaan we een driekwart eeuw terug in de tijd. En we gaan kijken naar een leidinggevend ambtenaar die, volgens hemzelf ook met de beste bedoelingen, voor een hele bevolkingsgroep gratis reizen met de trein mogelijk maakte. Een lovenswaardige prestatie, zou je zeggen. Toch werd die man in de jaren zestig ter dood veroordeeld, en gebracht. En slechts een enkeling sprak daar schande van.
Ik heb het over Adolf Eichmann. Een 'doodgewone' ambtenaar die de wet uitvoerde. Hij kreeg de opdracht zoveel mogelijk Joden naar het oosten te vervoeren tegen zo laag mogelijke kosten, en dat deed hij. Ter verweer zei hij dan ook, net als de gemeentelijk ambtenaar onlangs in het nieuws deed: de wet is de wet, ik voer die slecht uit. Hij had die wet niet gemaakt maar alleen uitgevoerd. Hij was dus niet verantwoordelijk voor de gevolgen van de wet. Vond hij.
Wat zeiden de aanklagers tijdens de Neurenburgprocessen ook alweer? Elk mens heeft en behoud zijn eigen verantwoordelijkheid. Niemand kan en mag zich verschuilen achter de opdracht van een ander, als die opdracht zo duidelijk disproportioneel negatieve effecten heeft. En dus ging ook deze ambtenaar niet vrijuit....destijds.
We zijn blijkbaar weer terug bij af. Het tv-nieuws heeft glashard aangetoond dat allen die in de Tweede Wereldoorlog zijn gevallen in de strijd tegen het fascisme, voor niets zijn omgekomen. Want het "Befehl ist Befehl" is weer een toegestaan excuus. Sterker nog, dat vinden wij blijkbaar een noodzakelijke houding.
Ik vind van niet. Ik vind dat je ook als ambtenaar, van ministerie of gemeente, een eigen verantwoordelijkheid blijft houden en bij dit soort misstanden in de sociale verzekering moet zeggen: "Sorry, maar dat doe ik niet. Ik weet dat er een wet is die het mij opdraagt, maar dit is disproportioneel, en dus heb ik de plicht om die wet in dit geval niet uit te voeren."
Agenten van politie hebben discretionaire bevoegdheid, zoals dat heet. Als iemand een overtreding begaat, mag een agent besluiten niet te verbaliseren: geen bon uit te schrijven, ook al zegt de wet dat de betreffende handeling strafbaar is met een boete. Door alles wat we van de wereldoorlogen hebben — sorry: hadden moeten leren, zijn we het niet alleen aan hen die vielen, maar vooral ook aan onszelf verplicht om die discretionaire bevoegdheid te eisen van iedereen die met de uitvoering van wetten is belast. En als we consequent zijn, passen we evenzo draconische straffen toe op hen die zich aan die verantwoordelijkheid onttrekken.
Dood aan de ambtenaren dus. Want zij zijn schuldig. Net zo schuldig als de ambtenaren die de wet hebben gemaakt, en de politici die ervóór hebben gestemd.
Het is niet moeilijk te begrijpen. Het is slechts pijnlijk om te zien hoe over de nagedachtenis wordt gelopen van mensen die alles hebben gegeven om voor ons allen datgene te bereiken dat nu met voeten wordt getreden. Persoonlijk word ik er misselijk van. Kotsmisselijk. Misschien omdat ik ambtenaar ben geweest en heb gezien hoe de Eichmannhouding wordt beloond.